Sinds 1 juli 2005 staat in de Arbowet dat de werkgever zich voor het naleven van die wet moet laten bijstaan door een of meer deskundige werknemers, ook wel preventiemedewerker genoemd. De wet schrijft voor dat de taken van de preventiemedewerker bij voorkeur door interne medewerkers moeten worden gedaan. En dus niet door bijvoorbeeld de Arbodienst.
Wat moet de preventiemedewerker gaan doen?
Wat moet de preventiemedewerker gaan doen?
• Meewerken aan het opstellen en uitvoeren van een RI&E: risico-inventarisatie en -evaluatie.
• Het adviseren van, en samenwerken met, OR of PVT. En wel over de genomen en te nemen maatregelen voor een zo goed mogelijk arbobeleid. Hierbij gaat het om algemene adviezen en niet om adviezen over individuele medewerkers.
• Uitwerking van de maatregelen die uit de RI&E komen en uitvoering van arbomaatregelen in het algemeen.
• Het adviseren van, en samenwerken met, OR of PVT. En wel over de genomen en te nemen maatregelen voor een zo goed mogelijk arbobeleid. Hierbij gaat het om algemene adviezen en niet om adviezen over individuele medewerkers.
• Uitwerking van de maatregelen die uit de RI&E komen en uitvoering van arbomaatregelen in het algemeen.
Preventiemedewerker en RI&E
Een van de taken van de preventiemedewerker is dus het meewerken aan het opstellen en uitvoeren van de RI&E. Dit is iets anders dan het toetsen ervan. Die toetsing blijft in handen van op zijn minst een gecertificeerde kerndeskundige of de Arbodienst. Een gecerticifeerde kerndeskundige is een bedrijfsarts, een veiligheidskundige, een arbeids- en organisatiekundige of een arbeidshygiënist.
Branche-RIE&’s
In een groeiend aantal branches bestaat er een speciale branche-RI&E. Soms in boekvorm, steeds vaker digitaal. Het uitvoeren van zo’n branche-RI&E zal redelijk eenvoudig door een preventiemedewerker georganiseerd kunnen worden. Als er geen branche-RI&E is kan het anders liggen. Dan is het besluit om er wel of niet zelf een op te stellen en uit te voeren afhankelijk van het opleidingsniveau van de preventiemedewerker. Het is de bedoeling dat de preventiemedewerker mee helpt bij de uitvoering van de maatregelen die staan in het, bij de RI&E behorende, plan van aanpak.
Overige taken preventiemedewerker
• Inrichting van arbeidsplaatsen, keuze van arbeidsmiddelen en organisatie van de arbeid en advies daarover
• Voorlichting en onderricht over arbo aan medewerkers
• Registratie en melding van ongevallen en beroepsziekten
• Bedrijfshulpverlening
Deskundigheidsniveau
Het deskundigheidsniveau, de bevoegdheden, de organisatie, de beschikbare uren voor de preventietaken en het aantal preventiemedewerkers moet zodanig zijn dat zij de preventietaken ‘naar behoren’ kunnen uitvoeren. Nergens in de Arbowet staat precies omschreven aan welke eisen de preventiemedewerker moet voldoen. Wel staat er dat zij hun werk zelfstandig en onafhankelijk ten opzichte van de werkgever moeten kunnen doen. Aldus artikel 13 lid 6 van de Arbowet.
Niveau moet aansluiten bij bedrijfsrisico´s
Het niveau van de preventiewerker moet aansluiten bij de risico’s in het bedrijf. Deze risico’s zijn beschreven in de RI&E. Hoe groter de risico’s in het bedrijf, hoe hoger het deskundigheidsniveau. Als de risico’s erg groot zijn kan het noodzakelijk zijn dat de preventiemedewerker het hoogste niveau moeten hebben. Bijvoorbeeld in de petrochemische industrie. Daar is het niveau nodig van de gecertificeerde kerndeskundige. In dat geval vervalt sowieso de mogelijkheid om deze deskundigheid extern in te kopen en zullen een of meer medewerkers snel moeten worden opgeleid.
Cursus niet noodzakelijk
Wat betekent de wetswijziging rond de preventiemedewerker in de praktijk? Moeten er snel collega’s naar dure cursussen? In het merendeel van de bedrijven waarschijnlijk niet. De Arbeidsinspectie schrijft: ‘De preventiemedewerker hoeft geen algemene cursus te volgen, zolang hij of zij maar over de specifieke kennis van arborisico’s beschikt die voor het bedrijf relevant is’.
Vragen aan de minister van SZW
D66 heeft hierover vragen gesteld aan de minister van SZW. Het antwoord van staatssecretaris Van Hoof luidt: ‘De wet bevat dus uitdrukkelijk geen verplichting tot het volgen van een cursus preventiemedewerker. Gelet op het feit dat het hier gaat om de deskundigheid die in het bedrijf bij de dagelijkse bedrijfsvoering noodzakelijk is, zal die deskundigheid in de meeste bedrijven ook al voor 1 juli beschikbaar zijn geweest’.
Arbocoördinator
In de grotere bedrijven is vaak al een arbocoördinator aanwezig die de meeste taken van de preventiemedewerker uitvoert. Daarnaast zijn er vaak bedrijfshulpverleners. Afhankelijk van de sector zijn er vaak al branchespecifieke deskundige werknemers. Zoals de ergocoaches in de zorgsectoren. Deze wetswijziging zal voor de grotere bedrijven niet veel veranderingen brengen. Dat kan anders zijn voor de kleinere bedrijven.
Mogelijkheden voor OR of PVT
Is de preventiemedewerker de zoveelste storm in een glas water? Dat ook weer niet. Zodra de preventiemedewerkers in het bedrijf officieel zijn aangesteld, hebben zij dezelfde rechtsbescherming als OR-leden. Zij vallen dan onder artikel 21 van de WOR . Ze mogen niet benadeeld worden in hun positie vanwege activiteiten als preventiemedewerker. Dit betekent bijvoorbeeld dat zij niet ontslagen mogen worden als zij iets doen op arbogebied waar de bestuurder niet van gediend is. Een dreigend ontslag zal in de praktijk niet vaak voor komen. Maar toch ondersteunt deze regeling hun onafhankelijke positie ten opzichte van de werkgever.
Tactische inzet
De OR of PVT kan de verplichte omschrijving van de preventiemedewerker vóór 1 januari 2006 tactisch inzetten. Gebruik deze verplichting om zaken op arbogebied geregeld te krijgen die u al langer geregeld wilde hebben. U heeft hierbij ook steun van de wet. Want de OR en de PVT hebben instemmingsrecht over de RI&E en het daarbij behorende plan van aanpak. Dus u heeft ook instemmingsrecht over de preventie medewerkers.
Deskundigheidsniveau in RIE
Dat zit zo: het niveau van deskundigheid moet worden beschreven in de RI&E. In bestaande RI&E’s is dat nog niet gebeurd. In dat geval kan er een aanvulling op de RI&E worden gemaakt met daarin de taken die de preventiemedewerkers bij u in het bedrijf moeten uitvoeren, de bevoegdheden, aantal uren, vereiste deskundigheidsniveau.
Bespreken tijdens overlegvergadering
Een goed moment om dit te doen is de wettelijk verplichte jaarlijkse bespreking van het plan van aanpak dat uit de RI&E voortkomt in de overlegvergadering. Vervolgens is de periodieke bijstelling of vernieuwing van de RIE – vaak om de drie of vier jaar – de aangewezen gelegenheid om dit in de RI&E zelf te zetten. Zodat ook dit onderdeel getoetst kan worden door een gecertificeerde deskundige.
Let bij uw instemming verder op de volgende voorwaarden
• Het aantal preventiemedewerkers, de beschikbare uren en de bevoegdheden moeten voldoende zijn om alle taken goed te kunnen uitvoeren.
• Het deskundigheidsniveau moet aansluiten bij de Veiligheids- gezondheids- en welzijnsrisico’s in het bedrijf. Die laatste worden nogal
eens vergeten!
• Zaken die u toch al geregeld wilde hebben op arbogebied kunnen als voorwaarde voor uw instemming worden meegenomen.
• Formeel heeft de OR of PVT geen zeggenschap over wie de preventiemedewerkers gaan worden. Maar u kunt natuurlijk wel voorstellen doen: initiatiefrecht.
• De bestuurder moet de preventiemedewerkers formeel aanstellen, zodat zij zonodig gebruik kunnen maken van de wettelijke bescherming.
