de Architect
  • Start gratis proefperiode
  • Inloggen
  • Actueel
  • Dossiers
    • Ontwerppraktijk
    • Duurzaam bouwen
    • Woningbouw
    • Maatschappij en cultuur
    • Renovatie en transformatie
  • Focus
    • De stad als bouwterrein
    • Mevr. De Architect 2.0
    • Paris Proof
    • Schoonheid in architectuur
    • Vakmanschap
    • Goed opdrachtgeverschap
    • Architectuur als culturele waarde
  • Podcasts
  • Projecten
  • Magazine
  • Archief
  • Bedrijven
De achterdeur van de emancipatie
Plattegrond van ‘het Huis 1913’ door Margaret Staal-Kropholler. Beeld Collectie Nieuwe Instituut

De achterdeur van de emancipatie

Merel Pit
Gepubliceerd: 13 mrt. 2026

Via de achterdeur naar het kiesrecht. Zo ontwierp Margaret Kropholler in 1912 een modelwoning die de huisvrouw liet emanciperen. Ook tekende ze een bureau voor een man een vrouw. Als de vrouw minder tijd hoefde te besteden aan huishouden, zo redeneerde ze, kon zij zich met andere zaken bezighouden. Zoals intellectuele arbeid.

De modelwoning was onderdeel van de tentoonstelling De Vrouw 1813-1913. Het vormde de blauwdruk voor Krophollers latere werk. Al haar ontwerpen vergemakkelijkten het leven van de (huis)vrouw. Zo zorgde ze voor slimme looproutes en vermeed ze stofrichels.  

Nooit gebouwd: Margaret Krophollers modelwoning die de huisvrouw liet emanciperen

Dat kiesrecht kwam zeven jaar later. Kijkend naar Krophollers tekeningen voelt het een eeuwigheid geleden, en dat is het welgeteld ook. Desalniettemin zijn de verworvenheden die vrouwen sindsdien hebben verkregen niet vanzelfsprekend. Ook het kiesrecht niet, aldus Lara Schrijver vorige week woensdag in Pakhuis de Zwijger.  

Ze sloot haar lezing af met een beeld over de Pritzker Prize. Vier kolommen delen de winnaars op. De 1e staat bomvol met mannen, de 2e met een aantal gemixte stellen, in de 3e staan drie vrouwen en in de 4e staat één vrouw: Denise Scott Brown. De vrouw die in 1991 was uitgesloten van de prijs. Want die ging naar haar man Robert Venturi, terwijl ze samen het bureau Venturi Scott Brown leidden.  

Beeld Leewardists Comics
Beeld Leewardists Comics

Eind jaren negentig betrad Schrijver zelf de architectuurpraktijk. Toen hoopte ze dat verandering vanzelf zou volgen op de toestroom van vrouwen. Nu vraagt ze zich af of dat wel zo is. Wat ze hoort onder jonge vrouwen klinkt niet veel anders dan haar eigen ervaringen. Ze vraagt zich af: hoe kon het zijn dat mijn generatie dacht dat de grootste strijd gestreden was? 

Daarom roept ze in haar essay op: zwijg niet in de hoop dat het vanzelf goedkomt. Die achterdeur moet openblijven. 
 
Groet! Merel  

Waarom vrouwen maar niet passen in het huidige systeem van de architectuur
Merel Pit

Merel Pit

Hoofdredacteur de Architect

Merel Pit (1981) is sinds januari 2021 hoofdredacteur van de Architect. Daarmee is ze terug op haar ‘oude nest’ waar ze in 2008 als vakredacteur haar carrière in de architectuurjournalistiek begon. Heb je input voor sterke verhalen? Mail haar op merelpit@vmnmedia.nl.

Dagelijkse nieuwsbrief de Architect

de Architect is het meest toonaangevende architectuurplatform. Ontvang iedere werkdag om 07.00 uur het laatste nieuws, uitgelichte projecten, columns én visies op het gebied van architectuur, stedenbouw en interieur.

Lees ook

  • column18 feb. 26

    Pieter Bedaux over vrouwen in de architectuur: 'Het echte verschil ontstaat wanneer uiteenlopende stemmen samenkomen'

    Het is nog steeds niet goed gesteld met vrouwen in de architectuur. De discipline weigert de pluraliteit van de samenleving te omarmen. Juist die meerstemmigheid is hard nodig om kwaliteit te borgen. Onze sector is verworden tot een masculien systeem, of zoals Floris Alkemade het in het programma 'Zomergasten' benoemde: een wereld waarin volume wordt verward met visie en machismo met vakmanschap.

  • Beeld v.l.n.r. Aad Hoogendoorn, Iwan Baan en Maarten Laupman
    column13 feb. 26

    3 architectonisch verantwoorde tips voor de voorjaarsvakantie

    Deze week publiceerden we 3 architectuurtips voor de voorjaarsvakantie! Ik heb al een kaartje gekocht voor het net geopende Nederlands Fotomuseum in Santos, een monumentaal koffie-entrepot uit 1902. Mijn kinderen van 7, 10 en 13 jaar mogen gratis naar binnen. WDJArchitecten stond voor de lastige opgave om het introverte pakhuis geschikt te maken voor een publieke culturele instelling.

  • Doshi Retreat op de Vitra Campus. Beeld Julien Lanoo
    column21 dec. 25

    Tussen stilte en spektakel: architectuur op zoek naar maat en betekenis

    Architectuur beweegt zich altijd tussen uitersten: tussen stilte en spektakel, tussen zorgvuldige verdichting en meedogenloze schaalvergroting. De verhalen van afgelopen maand maken duidelijk dat de toekomst van het vak niet ligt in één dominant gebaar, maar in het vermogen om te schakelen tussen aandacht, verantwoordelijkheid en verbeeldingskracht. Soms vraagt dat om vertraging, soms om kritische reflectie op alles wat te groot, te snel of te luid wordt.

  • column10 dec. 25

    Tim Peeters over fluisterende architectuur: waarom een klein gat in de muur soms een krachtiger gebaar is dan verdiepingshoog glas

    Architecten wordt vaker gevraagd om de wereld te verdelen dan om hem te verenigen. Toch ligt een groot deel van de zeggingskracht van het vak in een combinatie van scheiden én aaneenhechten, omdat het ene het andere versterkt.

Uitgelicht door de redactie

  • Beeld Ahmad Alnaji (SARAB)
    Project6 mei 26

    Wasl Tower, Dubai - UNStudio

    De Wasl Tower in Dubai is voltooid. Het 302 meter hoge gebouw is ontworpen door UNStudio onder leiding van Ben van Berkel, in samenwerking met lead engineering consultant Werner Sobek. De toren is gelegen aan Sheikh Zayed Road, naast de Burj Khalifa, en omvat een gemengd programma van 167.733 vierkante meter: het Mandarin Oriental Downtown hotel, woningen, kantoren, vergaderruimten, een spa en horecavoorzieningen.

  • Design Museum Gent door Carmody Groarke, Atama en Re-st. Beeld Johan Dehlin
    Review4 mei 26

    Tussen monument en materiaalexperiment: hoe Carmody Groarke en Atama het Design Museum Gent nieuwe allure geven

    Design Museum Gent is een toonbeeld van een duurzaam en 'bioregionaal' ontwerp. Maar bovenal overtuigt de architectuur van Carmody Groarke en Atama, die zij ontwierpen in samenwerking met Re-st. De monolithische gevels voegen zich naadloos in het historische centrum van de stad en de raak gekozen gevelopeningen trekken de bezoeker als vanzelf naar binnen.

  • Museum Arnhem. Beeld Jannes Linders
    Achtergrond4 mei 26

    Tegels Museum Arnhem door Benthem Crouwel ongeschikt voor gevel volgens Raad van Arbitrage

    De gevel van Museum Arnhem kampt met structurele problemen, zo blijkt uit recent onderzoek. De beschadigingen aan de geglazuurde tegeltjes in de gevel van de nieuwe vleugel komen niet door de manier van bevestigen, maar door het keramiek. Dat blijkt uit onderzoek door de Raad van Arbitrage.

Eerder verschenen

  1. De Hoop, Zaandam - Dries Architectuur
  2. Een icoon voor Amsterdam
  3. Nieuwe stemmen, scherpe inzichten: twee architecten die je móet lezen
  4. Ontwerpen vrouwen anders dan mannen?
  5. KAAN Architecten aangesteld als lead architect voor miljardenplan Schiphol
  6. Klein team, groot project: hoe AI het middelgrote architectenbureau onder druk zet
  7. MVRDV ontwerpt hybride torencomplex in Brussel Noord
  8. Tegen de sloopgolf in: Marjolein van Eig blaast de portiekflat nieuw leven in
  9. Herenhuis Wilhelminapark, Utrecht - Serge Schoemaker Architects
  1. Boshuis Blankwater door Jasper Smits: low-tech logica als ontwerpstrategie
  2. GesponsordKwalitatieve buitenruimtes cruciaal in verdichte steden
  3. Mecanoo geselecteerd voor nieuw ontwerp filmtheater Fraterhuis in binnenstad Zwolle
  4. Cirkelvormige houten dorpsschool in Muiderberg door Arons en Gelauff: ingenieus en simpel tegelijkertijd
  5. Xplore Agora, Amsterdam - Studio Ard Hoksbergen
  6. Tim Peeters over architectuur als discipline van hergebruik: 'Goed gestolen is goed bedacht'
  7. Transformatie Mijnbouwkundefaculteit, Delft - Haskoning, Braaksma & Roos
  8. Acupunctuurverdichting verdient meer onderzoek
  • Nieuwsbrieven
  • Klantenservice
  • Contact

Dossiers

  • Ontwerppraktijk
  • Duurzaam bouwen
  • Woningbouw
  • Maatschappij en cultuur
  • Renovatie en transformatie

Actueel

Platform

  • Printuitgave
  • Digimazine
  • ARC Awards
  • Projectbezoeken

Focus

  • Paris Proof
  • Schoonheid in architectuur
  • Vakmanschap
  • Goed opdrachtgeverschap
  • Architectuur als culturele waarde
  • Mevr. De Architect 2.0

Volg de Architect

  • Facebook
  • LinkedIn
  • Instagram
  • Spotify

de Architect is onderdeel van VMN media. Lees in ons manifest waar VMN media voor staat. Op gebruik van deze site zijn de volgende regelingen van toepassing: Algemene Voorwaarden en Privacy en Cookie beleid | Privacy instellingen