En dat is een gigantische klus: tien Eurocodes, verdeeld over 65 delen, goed voor duizenden pagina’s technisch materiaal. Anne Marijn Brunsting (consultant bouw) en Novanyo Bemer (projectcoördinator content en verrijking) werken samen aan deze enorme operatie. Zij leggen hieronder uit wat er stap voor stap gebeurt.
Voorbereiding: de basis moet kloppen
"Nog voordat de eerste Engelstalige Eurocode binnenkomt, is al gekeken naar de inhoud en opbouw van de delen", begint Brunsting. "Welke hoofdstukken zijn nieuw? Wat zijn kritische technische begrippen? En: hoe verhouden de teksten zich tot de vorige generatie uit 2012? We nemen die vorige generatie als startpunt, maar veel oude terminologie moeten we opnieuw toetsen. We merken dat het taalgebruik zich in de loop der tijd ontwikkelt, net als gesproken taal. Daarom werken we met een woordenlijst die we regelmatig aanvullen en bijstellen."
"Onze CAT-tool (Computer Assisted Translation) speelt hierin een grote rol", vult Bemer aan. "Deze tool werkt vooral goed als hij gevuld wordt met bestaande vertalingen in een vertaalgeheugen. Om die reden hebben we alle oude vertalingen van 2012 ingeladen. Dat was een flinke klus, maar zo zien we bij een nieuw onderdeel meteen welke passages al eerder (deels) zijn vertaald."
"Die voorstellen zijn echter nooit leidend. Een woordenlijst blijft namelijk een ‘levend’ document. Vertaalcontroleurs (experts uit Nederland en België) vullen die lijst continu aan. Soms blijkt een term die tien jaar geleden logisch was, nu toch niet meer passend. Dan nemen wij dat mee naar de vertaalcommissie, waar technisch zeer sterke specialisten uit beide landen samen knopen doorhakken. Die commissie is echt onmisbaar in dit proces."
Vertaalproces: mens en technologie werken samen
De echte vertaalcontrole begint wanneer de expert een onderdeel opent in de CAT-tool. De tekst wordt automatisch opgeknipt in segmenten. De tool maakt zo inzichtelijk welke stukken tekst identiek zijn aan 2012, welke licht afwijken en welke volledig nieuw zijn.
Brunsting: "Ook lichten de termen op die in de woordenlijst staan. Dat is handig, want om tot consequente teksten te komen, moeten we constant dezelfde termen gebruiken. Een keer wisselen tussen bijvoorbeeld ‘behoren’ of ‘dienen’, kan echt een verschil maken. Nu ziet de vertaalcontroleur direct welke termen vastliggen. De woordenlijst voorkomt dat een term in hoofdstuk 1 anders wordt vertaald dan in hoofdstuk 7, wat voorheen nog weleens gebeurde."
"Hoewel AI via de tool een deel van het werk doet, blijft de mens aan zet", benadrukt Bemer. "Je moet de teksten altijd controleren en waar nodig bijstellen. Zo vertaalde de tool het woord ‘roltrap’ eens naar ‘lopende trap’. Dan heb je echt een menselijk oog nodig om dat te verbeteren."
Kwaliteitscontrole en validatie: langs vele ogen
Als de expert de tekst uit de tool gecontroleerd en aangepast heeft, begint de volgende fase. "Eerst verzamelen we alle opmerkingen en twijfels van de expert in een tabel", vertelt Brunsting. "Die bespreken we met de vertaalcommissie, en die bepaalt of er termen worden aangepast of toegevoegd aan de woordenlijst. Behalve de inhoudelijke controle, wordt er ook een ervaren vertaalbureau ingeschakeld die de vertaling taalkundig en redactioneel controleert."
Daarna volgt de normcommissie van het betreffende vakgebied, bijvoorbeeld beton, staal of hout. In die commissies zitten diverse belanghebbenden die nog een laatste inhoudelijke controle doen. Vervolgens kijkt de redactie van NEN er nog naar; zij houden het grote plaatje in de gaten. Ze letten bijvoorbeeld op taal, formules en de complete lay-out. Alles bij elkaar gaat een vertaling gemakkelijk voorbij twintig tot vijfentwintig paar ogen.
Wat de lezer niet ziet: tijd, versies en veel controles
Een Eurocode is één overzichtelijk document, maar achter elk onderdeel schuilt een enorme hoeveelheid werk. Bemer: "Een deel kan vijftig pagina’s tellen, maar ook honderden. Alleen al met één onderdeel ben je al snel een jaar bezig. Dat is niet vreemd, omdat elke stap om een zorgvuldige aanpak vraagt. Denk aan reviewrondes, commentaarverwerking, validatievergaderingen met de vertaalcommissie, afstemming met België, checks van de normcommissie, de groei van de woordenlijst én tot slot de eindredactie." Binnen NEN coördineert een klein team van drie mensen het hele proces. Daar omheen zit een grote projectgroep Eurocodes.
Publicatie: Wanneer komen de Nederlandse delen?
"Dat is de vraag die we het meest krijgen", vertelt Bemer. "We hopen de eerste Nederlandse delen begin tweede kwartaal van 2026 te publiceren. Tegelijkertijd is één ding leidend: kwaliteit. Dat gaat boven snelheid. We passen ons proces voortdurend aan wanneer we merken dat het iets beter kan. Dat kost tijd, maar het levert uiteindelijk betrouwbare en veiligere Eurocodes op. En dat vinden wij het allerbelangrijkst."
Dit artikel is gesponsord door NEN.
