Na decennia van krimp en het afstoten van vastgoed, heeft het Nederlandse leger weer volop ruimte nodig. 'We kunnen wel woningen bouwen, maar als de Russen die platbombarderen, hebben we er niets aan.'
Voor de woningbouwopgave liggen de grootste kansen binnen de bestaande stad, via inbreiding en verdichting. Idealiter komen nieuwe woningen niet alleen tegemoet aan de woonvraag, maar dragen ze tevens bij aan sterkere, leefbare buurten. De praktijk is echter weerbarstig: eigendom is versnipperd en particuliere en publieke belangen botsen. Hoe zorgen we dat verdichting niet alleen rendement oplevert, maar ook de stad versterkt? In deze editie onderzoekt de Architect hoe architecten en stedenbouwkundigen samenhang, identiteit en menselijke maat weten terug te brengen in de verdichte stad.
In de zuidpunt van het Utrechtse transformatiegebied Wisselspoor heeft Arons en Gelauff architecten een woonblok opgeleverd dat het industriële verleden van de locatie als vertrekpunt neemt. De gevel verwijst naar de sheddaken van de naastgelegen Wagenmakerij: een zaagtandgevel in twee maten, omhuld met roestkleurig strekmetaal. Ter hoogte van de balkons en de puien opent de gevel zich; elders blijft het materiaal gesloten. De betonnen plint heeft dezelfde kleur als het metaal.
Stedelijk verdichten betekent nieuwe woningen realiseren tussen, op en in bestaande gebouwen om zo de bestaande stad compacter maken, tenminste, dat dacht ik. Maar na het maken van de nieuwe printeditie over 'De stad als bouwplaats' weet ik wel beter. Verdichten door kleine gaten in het stedelijk weefsel op te vullen, is veel te complex. De reden? Te veel maatwerk, weinig flexibele regelgeving, versnipperd eigendom en protesterende omwonenden. En voor complexiteit is geen tijd, want we hebben nood aan woningen.
Met de groenste kanaalplaatvloeren, slimme ketensamenwerking en concrete innovaties zet VBI vaart achter klimaatneutrale bouw. Daarmee loopt het bedrijf al vooruit op de klimaatdoelen voor 2030 en 2050.
Volgende week verschijnt de nieuwe editie van de Architect over 'De stad als bouwterrein'. In onze zoektocht naar architectonische hoogstandjes, stuitten we o.a. op De Piek in Rotterdam, Hooghe Delft in Delft en de parkvilla's van Elzenhagen in Amsterdam-Noord. Alle drie projecten met vooral woningen in het midden- en hogere segment, al zitten er in De Piek naast super-de-luxe lofts met een eigen aanlegsteiger ook sociale huurwoningen. En dat terwijl betaalbaarheid het woningdebat domineert. Op de redactie konden we het lastig met elkaar rijmen.
In Hilversum is de wijk Nieuw Zuid ontwikkeld als voorbeeld van een woonomgeving waarin verschillende generaties samenleven. Het project speelt in op de vergrijzing en laat zien hoe wonen, zorg en voorzieningen gecombineerd kunnen worden binnen één buurt. Door deze aanpak ontstaat een omgeving waarin bewoners elkaar ontmoeten en ondersteunen.
Acht woontorens aan weerszijden van de Rotterdamse Euromast mogen toch gebouwd worden. De Raad van State stemde woensdag in met het aangepaste bestemmingsplan van de gemeente Rotterdam.
In een ontwerpoverleg liggen zes varianten naast elkaar op tafel. Alle passen binnen het programma. De bezonning voldoet. De netto-bruto-verhouding is efficiënt. De bouwkosten blijven binnen bandbreedte. 'Technisch kunnen ze alle zes', zegt iemand. Even blijft het stil. Want precies daar begint het echte ontwerpprobleem.
De Amsterdamse verdichtingsopgave wordt vaak verbeeld in optoppingen en torens. In Amsterdam-Noord komt een alternatief: gestapelde stadsvilla's in een parkachtige omgeving. Wonen in deze groene oase wordt gecombineerd met een winkelcentrum om de hoek en een snelle ov-verbinding met de binnenstad.
De eengezinswoning is nog altijd de standaard in de Nederlandse woningbouw - en precies daar zit volgens hoogleraar Tess Broekmans het probleem. Gezinsvormen veranderen en de ruimte is steeds beperkter. 'We zouden de komende tien jaar geen nieuwe eengezinswoningen moeten toevoegen, want er staan er al genoeg,' stelt ze. Niet alleen om ruimte efficiënter te gebruiken, maar ook om architecten en ontwikkelaars te verleiden tot innovatie.
Cécilia Gross is architect en partner van het Amsterdamse bureau VenhoevenCS. Haar meest spraakmakende project - het Olympisch Centre Aquatique in Parijs - bracht haar terug naar haar geboorteland. In de podcast Over Architectuur Gesproken spreekt ze zich uit over de innovatieve houtconstructie van het Olympisch zwembad, over de rol van de architect als bouwer en over hoe eigen initiatief nodig is voor een volgende carrièrestap - ongeacht gender.
Met de oplevering van woongebouw De Weverij is de wederopbouw van de Enschedese wijk Roombeek in een laatste fase beland. Het gebouw, ontworpen door Bart Mispelblom Beyer en Charlotte ten Dijke van Tangram Architekten uit Amsterdam, vormt het vijfde en laatste icoon in het stedenbouwkundig plan van supervisor Pi de Bruijn. De Weverij staat op de locatie van de voormalige Twentse Textiel Maatschappij aan de Hulsmaatstraat, nabij ArtEZ, en is in oktober 2025 in gebruik genomen.
In Utrecht is recent het Van Schijndelhuis in de verkoop gekomen: het woonhuis dat architect Mart van Schijndel in 1992 voor zichzelf ontwierp. Het iconische huis stond destijds op de cover van het Jaarboek Nederlandse Architectuur, ontving de Rietveldprijs en werd in 1999 aangewezen als het toen jongste monument van Nederland. Natascha Drabbe is de bewoner en verkoper, tevens weduwe van Mart van Schijndel. Ze hoopt niet alleen een koper te vinden, maar vooral iemand die het zorgvuldig doorgeeft aan volgende generaties.
In Rijen wordt een voormalige lederfabriek uit 1928 herbestemd tot een wooncomplex met zestien appartementen, naar een ontwerp van DR+ Architecten. Een belangrijk aspect binnen deze herbestemming is de toepassing van aluminium kozijnen, die zowel bijdragen aan de industriële uitstraling als aan de technische prestaties van het gebouw.
B-architecten realiseerde een nieuw hoekgebouw aan de Van Meterenkaai in Antwerpen. Het gebouw vervangt een verouderde constructie uit de jaren zeventig en biedt ruimte aan commerciële units en 24 appartementen verdeeld over negen verdiepingen. Het ontwerp werd in 2025 opgeleverd voor opdrachtgever Goplus nv.
Terwijl betaalbaarheid het woningdebat domineert, wordt er veel gebouwd voor het midden- en hogere segment. De Piek in Rotterdam, Hooghe Delft en de parkvilla's van Elzenhagen in Amsterdam-Noord tonen hoe aantrekkelijk stedelijk wonen kan zijn met ruimte, uitzicht en culturele voorzieningen binnen handbereik. Én hoe bouwen voor kapitaalkrachtigen gebiedsontwikkeling kan aanjagen waarbij concentratie van armoede wordt voorkomen.
Al acht jaar lang trekt en sleurt Jacqueline Cramer aan het betonakkoord. Met beton op prestatie en opdrachtgevers die steeds groener beton uitvragen, staat de sector volgens de voormalig milieuminister op een kantelpunt. 'Laat Nederland vooral de internationale proeftuin zijn'.
Het was moeilijk te rijmen dat in dezelfde maand waarin MVRDV de tentoonstelling Carbon Confessions lanceerde, ze ook hun ontwerp presenteerde voor de nieuwe Shift Landmark. Duurzaamheid van twee totaal verschillende kanten benaderd. 'MVRDV's Rotterdam Rocks stelt een bouwwerk voor (of is het vanzelf gegroeid?) dat eruitziet als een precaire stapeling van rotsen (of zijn het zachte, warme vormen?)', schrijft Wouter Vanstiphout in een essay waarin hij het ontwerp vakkundig fileert en tegelijk bewondert.
Voor het ontwerp van onze gebouwde omgeving - of het nu om woningen of openbare ruimte gaat - kijken we niet goed naar hoe mensen werkelijk leven. Dit is deze week de boodschap van zowel Beatriz Ramo als Eva James. Beide zetten zich af tegen een manier van ontwerpen die vertrekt vanuit bestaande systemen, aannames en efficiëntie.